Say gra Beethovena

Kultura? Nie słodzę.

Jak (i czy) muzykują Polacy. Rozmowa z Mateuszem Migutem

Chłopecki o młodym Albanie

Skrzypkowie marnotrawni, czyli jak altówka wróciła do łask

Jutrzenka skrzypka – rozmowa z Januszem Wawrowskim

Język muzyczny Lutosławskiego

Penderecki pod palcami chuligana

„Superformuła” jako równanie na wszechświat

Gdańsk królestwem barokowej muzyki

Magdalena Białecka Magdalena Białecka

W grudniu 2013 roku Goldberg Baroque Ensemble pod dyrekcją Andrzeja Mikołaja Szadejki nagrał kolejną płytę z serii zatytułowanej Muzyczne Dziedzictwo Miasta Gdańska. Po kantatach adwentowych, Bożonarodzeniowych, wielkopostnych, po Pasji J. B. Ch. Freislicha przyszedł czas na kantaty wielkanocne. Są to premierowe nagrania tych utworów.

Seria prezentuje rozległe, a wciąż nie w pełni odkryte zbiory nut Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk. Znajdują się tam partytury, które gromadzono w Bibliotece Rady Miasta Gdańska już z początkiem XVII wieku. 

Kantaty, które nagrywa Goldberg Baroque Ensemble, pochodzą z pierwszej połowy XVIII wieku. W owym czasie Gdańsk raz po raz najeżdżały obce wojska (najbardziej z nich dotkliwym okazał się najazd Rosjan). Wojny osłabiły stan miejskich finansów. Pozbawione funduszy kościoły ewangelickie musiały przerwać swoją długą tradycję zatrudniania śpiewaków, chórów i orkiestr, i zadowolić się dużo mniej monumentalnym składem w postaci organistów oraz kantorów. Mamy zatem do czynienia ze swego rodzaju kulturą schyłkową – kantaty ze zbiorów Biblioteki Gdańskiej pokazują ostatni okres świetności wokalno-instrumentalnej muzyki liturgicznej w tym mieście. 

Na płycie znajdziemy sześć kantat wielkanocnych: dwie autorstwa  J. D. Pucklitza, dwie J. B. Ch. Freislicha oraz po jednej  J.T.Poemhildta i F.Ch. Mohrheima. Są to zwięzłe (czas trwania to 10-15 minut), zgrabnie skomponowane utwory o charakterze użytkowym. Słucha się ich wcale nie gorzej niż kantat Telemanna czy Kuhnaua. Dużym atutem wszystkich tych kompozycji jest dobra instrumentacja. Świetne wyczucie i niebanalne pomysły w tym zakresie świadczą o doświadczeniu gdańskich kompozytorów w pracy z zespołem wokalno-instrumentalnym, co nie dziwi w kontekście tego, że przez wiele lat mieli obowiązek pracować ze świetnymi zespołami zatrudnianymi przez kościoły. Wszyscy ci kompozytorzy byli zresztą również organistami, a gra na organach bardzo rozwija pod kątem dobierania barw.

Odgrzebywaniem gdańskich kantat z czeluści bibliotecznych zajęli się odpowiedni ludzie. Goldberg Baroque Ensemble składa się z muzyków wykształconych w ośrodkach takich, jak Bazylea, Londyn, Haga. Soliści: Heike Heilmann (sopran), Ewa Zeuner (alt), Virgil Hartinger (tenor) i Marek Rzepka (bas) to śpiewacy dobrze zaznajomieni z barokiem, związani z Balthasar Neumann Ensemble. Zarówno instrumentaliści, jak i śpiewacy pokazali na płycie swoją świadomość muzyczno-historyczną i to, jak świetnie czują tę muzykę.  Dyrygent Andrzej M. Szadejko jest kompozytorem i organistą, podobnie jak jego historyczni poprzednicy z Gdańska. Jego pomysły są czytelne i sugestywne, a zespół z lekkością je realizuje. Szczególnie ujął mnie początek kantaty Roemhildta – dramatyczno-błagalny, jakże różny w charakterze od reszty triumfalnych kompozycji. I nagle dramatyzm ustąpił miejsca fragmentom wesołym, ruchliwym, tanecznym. Wielość barw orkiestry świetnie pokazał wstęp do kantaty Pucklitza Erstanden ist heil’ge Christ, gdzie instrumenty dialogowały ze sobą z dużym rozmachem. Z zainteresowaniem słuchałam też pełnych zaangażowania, a niekiedy też liryzmu i głębi, recytatywów. Jest to nagranie live z koncertu, który odbył się na Festiwalu Goldbergowskim 15 września 2013 roku. 

Pomysł wykonania zapomnianych gdańskich barokowych utworów wokalno-instrumentalych uważam za znakomity. Podziwiam zaangażowanie w to przedsięwzięcie tak wielu świetnych muzyków i z niecierpliwością wypatruję ukazania się kolejnych części serii.

 Magdalena Białecka

Kantaty Wielkanocne ze zbiorów PAN Biblioteki Gdańskiej, Muzyczne Dziedzictwo Miasta Gdańska vol. 5, Sarton 2013

NA ZDJĘCIU: GOLDBERG BAROQUE ENSEMBLE NA FESTIWALU GOLDBERGOWSKIM W GDAŃSKU, KONCERT W KOŚCIELE ŚW. TRÓJCY

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany.